[Research Contribution] Tác động của biến đổi khí hậu đến hành vi mua thực phẩm hữu cơ của người tiêu dùng và chiến lược phát triển bền vững của doanh nghiệp: Nghiên cứu tại TP.HCM

Từ khóa: Biến đổi khí hậu; Hành vi mua sắm; Thực phẩm hữu cơ.

Biến đổi khí hậu không còn là mối đe dọa xa xôi, mà đã trực tiếp định hình lại lăng kính tiêu dùng của con người. Khi lằn ranh giữa sức khỏe cá nhân và sự sinh tồn của môi trường ngày càng gắn chặt, thực phẩm hữu cơ vươn lên như một tuyên ngôn mới cho lối sống bền vững. Tuy nhiên, đằng sau xu hướng đó, một câu hỏi cốt lõi được đặt ra: Liệu những trăn trở về một Trái Đất đang nóng lên có thực sự là 'cú hích' quyết định hành vi chọn mua thực phẩm xanh của người tiêu dùng?

Từ câu hỏi đó, nhóm sinh viên Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH) đã thực hiện đề tài nghiên cứu “Tác động của biến đổi khí hậu đến hành vi mua thực phẩm hữu cơ của người tiêu dùng và chiến lược phát triển bền vững của doanh nghiệp: Nghiên cứu tại TP.HCM” Nghiên cứu tập trung phân tích cách mà mối quan tâm về biến đổi khí hậu có thể ảnh hưởng đến nhận thức, thái độ và hành vi mua thực phẩm hữu cơ của người tiêu dùng tại TP. Hồ Chí Minh, qua đó làm rõ vai trò của các yếu tố trung gian như nhận thức môi trường và nhận thức sức khỏe trong việc thúc đẩy xu hướng tiêu dùng bền vững.

Biến đổi khí hậu có đang thay đổi cách chúng ta lựa chọn thực phẩm?

*Mối quan tâm về biến đổi khí hậu – khởi nguồn của nhận thức về môi trường

Khi những hiện tượng thời tiết cực đoan, ô nhiễm và suy thoái môi trường ngày càng xuất hiện nhiều hơn, biến đổi khí hậu dần trở thành một vấn đề mà nhiều người không thể bỏ qua. Nghiên cứu cho thấy khi người tiêu dùng nhận thức rõ hơn về những tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu, họ cũng trở nên quan tâm hơn đến các vấn đề môi trường. Chính sự quan tâm này trở thành điểm khởi đầu thúc đẩy những lựa chọn tiêu dùng thân thiện với môi trường, trong đó có việc lựa chọn thực phẩm hữu cơ.

*Nhận thức về môi trường – yếu tố định hình thái độ với thực phẩm hữu cơ

Khi người tiêu dùng quan tâm nhiều hơn đến môi trường, họ cũng bắt đầu đánh giá cao những sản phẩm được sản xuất theo hướng bền vững. Thực phẩm hữu cơ, với quy trình sản xuất hạn chế hóa chất và thân thiện với hệ sinh thái, vì vậy thường được nhìn nhận tích cực hơn. Nghiên cứu chỉ ra rằng nhận thức về môi trường có thể ảnh hưởng trực tiếp đến thái độ của người tiêu dùng đối với thực phẩm hữu cơ, từ đó hình thành sự ủng hộ đối với các sản phẩm “xanh”.

*Nhận thức về sức khỏe – động lực quan trọng phía sau quyết định mua

Không chỉ vì môi trường, sức khỏe cá nhân cũng là một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy người tiêu dùng lựa chọn thực phẩm hữu cơ. Khi nhận thức được những nguy cơ từ thực phẩm chứa hóa chất, nhiều người bắt đầu tìm đến các sản phẩm được cho là an toàn hơn và giàu dinh dưỡng hơn. Vì vậy, khi người tiêu dùng tin rằng thực phẩm hữu cơ mang lại lợi ích cho sức khỏe, họ sẽ có xu hướng hình thành ý định mua các sản phẩm này mạnh mẽ hơn.

*Ý định mua – bước cuối trước khi hành vi thực sự xảy ra

Trong quá trình ra quyết định của người tiêu dùng, ý định mua đóng vai trò như một bước trung gian quan trọng trước khi hành vi mua thực sự diễn ra. Khi thái độ tích cực đối với thực phẩm hữu cơ được hình thành và nhận thức về sức khỏe được nâng cao, người tiêu dùng sẽ có ý định mua. Và khi ý định đó đủ mạnh, nó sẽ chuyển hóa thành hành vi mua thực tế trong đời sống hằng ngày.

Mô hình nghiên cứu

Thực phẩm hữu cơ và tiêu dùng xanh: bước đi cho phát triển bền vững

Từ kết quả nghiên cứu, có thể thấy rằng những lo ngại về biến đổi khí hậu không chỉ dừng lại ở nhận thức mà còn có thể ảnh hưởng đến cách người tiêu dùng lựa chọn thực phẩm trong đời sống hằng ngày. Khi người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến môi trường và sức khỏe cá nhân, thực phẩm hữu cơ trở thành một lựa chọn phù hợp với xu hướng tiêu dùng bền vững. Vì vậy, để thúc đẩy thị trường này phát triển, các cơ quan quản lý cần xây dựng các chính sách hỗ trợ nông nghiệp hữu cơ, đồng thời tăng cường minh bạch thông tin trong chuỗi cung ứng nhằm giúp người tiêu dùng dễ dàng nhận biết và tin tưởng các sản phẩm hữu cơ.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức của người tiêu dùng. Thông qua các hoạt động truyền thông, giáo dục và xây dựng thương hiệu minh bạch, doanh nghiệp có thể giúp khách hàng hiểu rõ hơn về lợi ích của thực phẩm hữu cơ đối với sức khỏe và môi trường. Khi người tiêu dùng được cung cấp đầy đủ thông tin và niềm tin vào sản phẩm được củng cố, họ sẽ dễ dàng đưa ra những quyết định mua sắm thông minh hơn, góp phần thúc đẩy một mô hình tiêu dùng bền vững trong xã hội.

Bài nghiên cứu đã gián tiếp đóng góp cho SDG 3, 12 ,13. Xem toàn bộ bài nghiên cứu “Tác động của biến đổi khí hậu đến hành vi mua thực phẩm hữu cơ của người tiêu dùng và chiến lược phát triển bền vững của doanh nghiệp: Nghiên cứu tại TP.HCM” TẠI ĐÂY

Nhóm tác giả: Phan Nguyễn Ngọc Điệp, Ngô Lê Hoàng Vũ, Trần Thanh Hoa, Nguyễn Kim Khánh, Bùi Võ Thủy Tiên - Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh.

Đây là bài viết nằm trong chuỗi bài Cộng đồng nghiên cứu xanh với thông điệp "Research Contribution for UEH Living Lab Green Campus", UEH trân trọng kính mời cộng đồng cùng đón xem bản tin Cộng đồng nghiên cứu xanh tiếp theo.

Thông tin thêm:

SDG 3 – Sức khỏe và Cuộc sống hạnh phúc nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo đảm sức khỏe toàn diện và nâng cao chất lượng cuộc sống cho mọi người ở mọi lứa tuổi. Điều này bao gồm việc giảm tỷ lệ tử vong mẹ và trẻ em, ngăn chặn dịch bệnh, tăng cường tiếp cận dịch vụ y tế và thuốc men thiết yếu, cũng như khuyến khích lối sống lành mạnh. Một xã hội khỏe mạnh không chỉ dựa vào hệ thống chăm sóc y tế hiện đại, mà còn phụ thuộc vào sự tham gia tích cực của cộng đồng trong việc xây dựng môi trường sống an toàn và lành mạnh.

SDG 12 – Tiêu dùng và sản xuất có trách nhiệm tập trung vào việc bảo đảm các mô hình sản xuất và tiêu dùng bền vững, từ đó giảm áp lực lên tài nguyên thiên nhiên, giảm thiểu chất thải và ô nhiễm môi trường. Mục tiêu này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản lý chất thải hiệu quả, sử dụng tài nguyên một cách tối ưu, và thúc đẩy sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng của cá nhân và cộng đồng, đặc biệt là thông qua giáo dục và nhận thức.

SDG 13 – Ứng phó với biến đổi khí hậu kêu gọi hành động khẩn cấp để chống lại biến đổi khí hậu và những tác động tiêu cực của nó, thông qua việc giảm phát thải khí nhà kính, nâng cao khả năng thích ứng và tăng cường nhận thức cộng đồng. Mục tiêu này không chỉ bao gồm các chính sách cấp quốc gia mà còn đòi hỏi sự thay đổi từ hành vi cá nhân và cộng đồng trong đời sống hàng ngày, đặc biệt là ở những lĩnh vực có liên quan trực tiếp đến phát sinh và xử lý chất thải.

Tin, ảnh: Dự án UEH Green Campus, Đoàn Thanh niên - Hội sinh viên UEH, Ban Truyền thông và Phát triển đối tác UEH

Giọng đọc: Thanh Kiều