Viet Nam Language English Language
Trang chủ / Podcast / [Research Contribution] Động lực và rào cản đối với ý định chấp nhận công nghệ xanh: Góc nhìn từ người tiêu dùng trẻ tại Thành phố Hồ Chí Minh

[Research Contribution] Động lực và rào cản đối với ý định chấp nhận công nghệ xanh: Góc nhìn từ người tiêu dùng trẻ tại Thành phố Hồ Chí Minh

18/11/2026

Chia sẻ

Từ khóa: Công nghệ thông tin xanh; Tiêu dùng bền vững; Lý thuyết giá trị người tiêu dùng; Ý định chấp nhận; Người tiêu dùng trẻ; Thành phố Hồ Chí Minh.

Bảo vệ môi trường và phát triển bền vững đang trở thành mối quan tâm hàng đầu trên toàn cầu, đặc biệt là trong lĩnh vực tiêu dùng xanh. Trong bối cảnh đó, công nghệ thông tin xanh (Green IT) đóng vai trò quan trọng trong việc cân bằng giữa tiến bộ công nghệ và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, tại Việt Nam, các nghiên cứu thực nghiệm về ý định chấp nhận công nghệ thông tin xanh vẫn còn hạn chế, nhất là đối với người tiêu dùng trẻ. Xuất phát từ bối cảnh này, nhóm nghiên cứu sinh viên Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH) đã thực hiện đề tài: “Động lực và rào cản đối với ý định chấp nhận công nghệ xanh: Góc nhìn từ người tiêu dùng trẻ tại Thành phố Hồ Chí Minh” nhằm khám phá các động lực và rào cản ảnh hưởng đến ý định chấp nhận công nghệ thông tin xanh của người tiêu dùng trẻ tại Thành phố Hồ Chí Minh và đề xuất hàm ý chính sách phù hợp cho công nghệ thông tin xanh.

Nhiều khu vực đô thị tại Việt Nam, đặc biệt là Thành phố Hồ Chí Minh, đang đối mặt với thách thức ô nhiễm môi trường do lượng rác thải điện tử gia tăng nhanh chóng, dự kiến lượng rác thải từ tivi có thể đạt 250.000 tấn vào năm 2025. Bên cạnh đó, việc sử dụng các thiết bị công nghệ không hiệu quả càng làm trầm trọng hơn tình trạng lãng phí năng lượng và ô nhiễm môi trường. Mặc dù chuyển đổi số và công nghệ thông tin xanh mang lại cơ hội lớn cho phát triển bền vững, quá trình tiếp nhận công nghệ này ở thế hệ trẻ vẫn gặp những rào cản nhất định về nhận thức và chi phí. Chính vì vậy, nghiên cứu này được thực hiện nhằm đánh giá tác động của các giá trị tiêu dùng và thuộc tính sản phẩm đối với ý định áp dụng công nghệ thông tin xanh của người tiêu dùng trẻ (độ tuổi từ 15 đến 29) tại Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn từ tháng 10/2024 đến tháng 01/2025.

 

Các nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến ý định áp dụng công nghệ thông tin xanh 

Với chủ đề này, nhóm nghiên cứu đã tập trung nghiên cứu các yếu tố thuộc Lý thuyết Giá trị Người tiêu dùng (Theory of Consumption Values) tích hợp với Mô hình Chấp nhận Công nghệ (Technology Acceptance Model), bao gồm hình ảnh thương hiệu, giá trị cảm xúc, giá trị điều kiện, giá trị xã hội, giá trị tri thức, giá trị chức năng, giá trị thẩm mỹ và độ nhạy cảm về giá tác động đến ý định áp dụng công nghệ thông tin xanh. 

Mô hình Lý thuyết Giá trị Người tiêu dùng

Nguồn: Do tác giả tổng hợp vẽ lại

Yếu tố đầu tiên được đề cập chính là hình ảnh thương hiệu, được Keller (2001) định nghĩa là giá trị gia tăng mà thương hiệu mang lại cho sản phẩm thông qua uy tín, sự nhận biết và danh tiếng tích cực. Trong lĩnh vực công nghệ thông tin xanh, hình ảnh thương hiệu mở rộng sang nhận thức của khách hàng về cam kết trách nhiệm môi trường và phát triển bền vững của doanh nghiệp. Nhiều nghiên cứu khẳng định các thương hiệu duy trì uy tín sinh thái cao không chỉ tạo sự gắn kết cảm xúc bền chặt mà còn củng cố năng lực cạnh tranh. Đồng thời, sự minh bạch trong quy trình sản xuất, việc sở hữu nhãn sinh thái (như Energy Star, RoHS, ISO) và danh tiếng bền vững giúp giảm sự hoài nghi, nâng cao niềm tin và thúc đẩy mạnh mẽ ý định chấp nhận sản phẩm xanh của người tiêu dùng.

Hình ảnh nhãn dán sinh thái

Nguồn: Sưu tầm

Tiếp theo là nhóm giá trị cảm xúc và ảnh hưởng xã hội. Giá trị cảm xúc phản ánh trạng thái tâm lý tích cực, niềm vui, lòng tự hào và sự hài lòng khi người tiêu dùng cảm nhận hành động mua sắm của mình đang đóng góp trực tiếp cho sự cân bằng sinh thái lâu dài. Bên cạnh đó, giá trị xã hội liên quan đến tiện ích cảm nhận bắt nguồn từ sự gắn kết nhóm, ảnh hưởng của bạn bè và kỳ vọng của cộng đồng. Việc áp dụng công nghệ thông tin xanh giúp cá nhân khẳng định hình ảnh bản thân tiến bộ, nâng cao địa vị xã hội và đạt được sự công nhận từ môi trường xung quanh.

Kế đến là giá trị điều kiện và giá trị tri thức, chính là những động lực quan trọng định hình hành vi. Giá trị điều kiện thể hiện sự phụ thuộc của ý định tiêu dùng vào các bối cảnh cụ thể hoặc các yếu tố hỗ trợ bên ngoài như chính sách ưu đãi của chính phủ, chương trình giảm giá, khuyến mãi và tính sẵn có của sản phẩm trên thị trường. Trong khi đó, giá trị tri thức đại diện cho động lực học hỏi, khát vọng khám phá các tính năng công nghệ tiên tiến và mong muốn hiểu rõ lợi ích môi trường lâu dài của sản phẩm công nghệ thông tin xanh.

Ngoài ra, các thuộc tính có sẵn của sản phẩm như giá trị chức năng và giá trị thẩm mỹ cũng được xem xét. Giá trị chức năng đề cập đến sự hữu ích cảm nhận từ các đặc tính thực tiễn của sản phẩm như hiệu suất hoạt động, độ bền, khả năng tiết kiệm năng lượng và mức độ đáp ứng nhu cầu công việc. Mặt khác, giá trị thẩm mỹ liên quan đến lợi ích cảm nhận từ sự hài hòa trong thiết kế, vẻ đẹp hiện đại, kiểu dáng và màu sắc sản phẩm, đóng vai trò như một tín hiệu bền vững thu hút sự quan tâm của khách hàng.

Cuối cùng là rào cản về chi phí thông qua yếu tố độ nhạy cảm về giá, đo lường mức độ do dự hoặc thay đổi hành vi của người tiêu dùng trước chênh lệch giá cả. Đối với các sản phẩm công nghệ xanh, mức giá ban đầu thường cao hơn sản phẩm truyền thống do chi phí linh kiện và công nghệ sản xuất, điều này tạo ra rào cản tài chính đối với người tiêu dùng tại các thị trường đang phát triển .

Mô hình nghiên cứu

Qua đó, bài nghiên cứu đánh giá tác động của 8 nhóm yếu tố nêu trên đến ý định áp dụng công nghệ thông tin xanh của người tiêu dùng trẻ (độ tuổi từ 15 đến 29) tại Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn từ tháng 10/2024 đến tháng 01/2025. Để đạt được các mục tiêu nghiên cứu, tác giả sử dụng phương pháp mô hình phương trình cấu trúc bình phương tối thiểu từng phần (PLS-SEM) trên phần mềm SmartPLS và SPSS. 

Kết quả thực nghiệm khẳng định có 7/8 yếu tố tác động tích cực có ý nghĩa thống kê đến ý định áp dụng công nghệ thông tin xanh, giải thích được 78,1% sự biến thiên của biến phụ thuộc. Trong đó, hình ảnh thương hiệu có tác động mạnh nhất, tiếp theo là giá trị cảm xúc, giá trị điều kiện, giá trị xã hội, giá trị tri thức, giá trị chức năng và cuối cùng là giá trị thẩm mỹ. 

Tuy nhiên, trái với kỳ vọng, nghiên cứu cũng phát hiện rằng độ nhạy cảm về giá không có tác động đáng kể về mặt thống kê đến ý định áp dụng công nghệ thông tin xanh. Điều này phản ánh sự chuyển biến rõ rệt trong nhận thức của người tiêu dùng trẻ tại Thành phố Hồ Chí Minh, khi thế hệ trẻ có xu hướng ưu tiên các giá trị bền vững lâu dài và tác động môi trường hơn là chi phí ban đầu. Bên cạnh đó, các phân tích biến kiểm soát cho thấy không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về giới tính, nghề nghiệp hay thu nhập đối với ý định áp dụng công nghệ thông tin xanh.

 

Hàm ý chính sách 

Trước hết, xây dựng chiến lược thương hiệu xanh đáng tin cậy và minh bạch là ưu tiên hàng đầu đối với các doanh nghiệp công nghệ. Kết quả thực nghiệm khẳng định hình ảnh thương hiệu là nhân tố có tác động mạnh nhất đến ý định áp dụng công nghệ thông tin xanh của giới trẻ. Trong bối cảnh có đến 62% người tiêu dùng chưa đủ thông tin để phân biệt sản phẩm xanh thực sự với các chiêu trò “tẩy xanh”, uy tín thương hiệu sẽ trở thành điểm quyết định. Do đó, các doanh nghiệp cần chủ động đăng ký và đạt các chứng nhận môi trường quốc tế uy tín (như Energy Star, RoHS, ISO 14001), đồng thời công khai minh bạch quy trình sản xuất, nguồn gốc vật liệu tái chế và cam kết trách nhiệm xã hội .

Bên cạnh đó, tận dụng hiệu ứng lan tỏa xã hội và nâng cao giá trị tri thức cho người tiêu dùng thông qua truyền thông giáo dục. Nghiên cứu chỉ ra rằng giá trị xã hội và giá trị tri thức đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hành vi. Giới trẻ có xu hướng đón nhận công nghệ thông tin xanh để khẳng định hình ảnh cá nhân tiến bộ và nhận được sự công nhận từ cộng đồng. Do đó, doanh nghiệp nên xây dựng các chiến dịch tiếp thị đánh vào tâm lý khẳng định giá trị bản thân, đồng thời cung cấp tài liệu so sánh chi tiết về hiệu năng, lượng điện năng tiết kiệm và mức độ giảm phát thải carbon. Thực tế cho thấy hơn 70% sinh viên sẵn sàng sử dụng công nghệ thông tin xanh khi được cung cấp đầy đủ thông tin về lợi ích môi trường và kinh tế lâu dài.

Ngoài ra, triển khai các chính sách tài chính linh hoạt kết hợp với tối ưu hóa thiết kế sản phẩm. Mặc dù độ nhạy cảm về giá không phải rào cản trực tiếp do người tiêu dùng trẻ sẵn sàng chi trả thêm 10 đến 15% cho các sản phẩm bền vững, nhưng các chính sách hỗ trợ tài chính vẫn tạo động lực tiêu dùng rất lớn. Doanh nghiệp có thể áp dụng chương trình trả góp lãi suất 0%, chính sách thu cũ đổi mới hoặc ưu đãi chiết khấu khi mua theo nhóm. Đồng thời, cần đầu tư vào giá trị thẩm mỹ bằng việc thiết kế kiểu dáng hiện đại, tinh tế và phối màu thời trang để gia tăng sức hút đối với thế hệ Gen Z và Millennials.

Tiếp đó, cần hoàn thiện thể chế chính sách, ưu đãi thuế và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn từ góc độ quản lý nhà nước. Để giải quyết rào cản chi phí sản xuất cao do linh kiện xanh nhập khẩu đắt đỏ, chính phủ cần ban hành chính sách ưu đãi thuế nhập khẩu linh kiện và hỗ trợ vốn cho các doanh nghiệp nghiên cứu, sản xuất công nghệ xanh trong nước. Đặc biệt, trước nguy cơ Thành phố Hồ Chí Minh phát sinh đến 250.000 tấn rác thải điện tử vào năm 2025, các nhà hoạch định chính sách cần thể chế hóa trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất, xây dựng hạ tầng thu gom - tái chế rác thải điện tử và khuyến khích mô hình kinh tế tuần hoàn để giảm thiểu ô nhiễm.

Cuối cùng là, định hướng người tiêu dùng trẻ nâng cao nhận thức và thực hành lối sống công nghệ bền vững. Người tiêu dùng đóng vai trò là mắt xích cuối cùng quyết định sự thành công của chuyển đổi xanh. Giới trẻ cần chủ động thay đổi thói quen sử dụng thiết bị hàng ngày như: bật chế độ tiết kiệm năng lượng, tắt máy tính/máy chiếu khi không sử dụng, hạn chế sạc pin qua đêm và đem thiết bị công nghệ cũ cho các chương trình thu gom tái chế chính thức thay vì thải bỏ tự do ra môi trường.

 

Bài nghiên cứu đã gián tiếp đóng góp cho SDG 9, 12, 13. Xem toàn bộ bài nghiên cứu “Động lực và rào cản đối với ý định chấp nhận công nghệ xanh: Góc nhìn từ người tiêu dùng trẻ tại Thành phố Hồ Chí Minh” TẠI ĐÂY

Nhóm tác giả: Lê Thị Thu Hoa, Phạm Trần Vân Khương, Lê Thị Kim Trang, Đặng Thị Minh Ngọc, Đỗ Thu Hương - Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh.

 

Đây là bài viết nằm trong chuỗi bài Cộng đồng nghiên cứu xanh với thông điệp "Research Contribution for UEH Living Lab Green Campus", UEH trân trọng kính mời cộng đồng cùng đón xem bản tin Cộng đồng nghiên cứu xanh tiếp theo.

*Nhằm tạo điều kiện tối đa để phát triển “Cộng đồng nhà nghiên cứu xanh UEH”, các thành viên trong cộng đồng sẽ được tham dự lớp phương pháp nghiên cứu khoa học liên quan đến chủ đề Living lab, Green Campus. Bên cạnh đó, khi sản phẩm đạt tiêu chuẩn, nhóm nghiên cứu sẽ nhận được giấy chứng nhận của Ban Đề án Đại học bền vững UEH và kinh phí hỗ trợ đối với một đề tài đạt tiêu chuẩn.

 

Thông tin thêm:

SDG 9 – Công nghiệp, Đổi mới và Hạ tầng hướng đến việc xây dựng cơ sở hạ tầng kiên cố, thúc đẩy công nghiệp hóa bền vững và khuyến khích đổi mới sáng tạo. Mục tiêu này không chỉ liên quan đến phát triển công nghệ và sản xuất, mà còn bao gồm việc thu hẹp khoảng cách tiếp cận hạ tầng giữa các khu vực, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, cũng như ứng dụng công nghệ để nâng cao năng lực cạnh tranh toàn cầu.

SDG 12 – Tiêu dùng và sản xuất có trách nhiệm tập trung vào việc bảo đảm các mô hình sản xuất và tiêu dùng bền vững, từ đó giảm áp lực lên tài nguyên thiên nhiên, giảm thiểu chất thải và ô nhiễm môi trường. Mục tiêu này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản lý chất thải hiệu quả, sử dụng tài nguyên một cách tối ưu, và thúc đẩy sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng của cá nhân và cộng đồng, đặc biệt là thông qua giáo dục và nhận thức.

SDG 13 – Ứng phó với biến đổi khí hậu kêu gọi hành động khẩn cấp để chống lại biến đổi khí hậu và những tác động tiêu cực của nó, thông qua việc giảm phát thải khí nhà kính, nâng cao khả năng thích ứng và tăng cường nhận thức cộng đồng. Mục tiêu này không chỉ bao gồm các chính sách cấp quốc gia mà còn đòi hỏi sự thay đổi từ hành vi cá nhân và cộng đồng trong đời sống hàng ngày, đặc biệt là ở những lĩnh vực có liên quan trực tiếp đến phát sinh và xử lý chất thải.

Tin, ảnh: Dự án UEH Green Campus, Đoàn Thanh niên - Hội sinh viên UEH, Ban Truyền thông và Phát triển đối tác UEH

 

HÃY THAM GIA DỰ ÁN CÙNG ZEEN
NGAY HÔM NAY