17/06/2026
Chia sẻ
Suy thoái đất và hạn hán có phải là vấn đề chỉ xảy ra ở những vùng sa mạc xa xôi? Thực tế, trước tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu, những rủi ro sinh thái này đang hiện hữu ngay tại các vùng kinh tế trọng điểm. Ngày Quốc tế Chống Sa mạc hóa và Hạn hán (17/06) được Liên Hợp Quốc thiết lập không chỉ để cảnh báo, mà còn nhấn mạnh tầm quan trọng của các giải pháp quản trị tài nguyên.
Cột mốc lịch sử của nỗ lực chống suy thoái đất (17/06)
Ngày 17/06/1994 đánh dấu một bước tiến quan trọng trong nỗ lực bảo vệ môi trường toàn cầu khi Công ước của Liên Hợp Quốc về Chống Sa mạc hóa (UNCCD) chính thức được thông qua tại Paris. Nhằm ghi nhận sự kiện này và nâng cao nhận thức cộng đồng, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã thống nhất chọn ngày 17/06 hàng năm là Ngày Quốc tế Chống Sa mạc hóa và Hạn hán.
Sự kiện này được thiết lập nhằm truyền tải một thông điệp khoa học: suy thoái đất không hoàn toàn là một rủi ro tự nhiên không thể kiểm soát. Thông qua các giải pháp quản trị tài nguyên đồng bộ, quy hoạch sinh thái và sự hợp tác từ cấp độ quốc gia đến từng cá nhân, chúng ta hoàn toàn có thể từng bước thích ứng, kiểm soát và phục hồi chất lượng hệ sinh thái.
Nhận diện rủi ro sinh thái và thách thức "sa mạc hóa" tại Đồng bằng sông Cửu Long
Khi nhắc đến khái niệm "sa mạc hóa" hoặc "suy thoái đất", chúng ta thường liên tưởng đến những khu vực đồi núi khô cằn. Tuy nhiên, sự suy giảm chất lượng đất và cạn kiệt tài nguyên nước đang là thách thức trực tiếp đối với Đồng bằng sông Cửu Long dưới hình thái hạn hán, xâm nhập mặn và phèn hóa.
Trước thực trạng báo động này, Việt Nam đã phải thiết lập một "lằn ranh" an toàn: mục tiêu đến năm 2050 phải khống chế tổng diện tích đất bị thoái hóa trên cả nước không vượt quá 40% diện tích đất tự nhiên, trong đó tỷ lệ đất thoái hóa nặng (có nguy cơ sa mạc hóa cao) phải được kiểm soát dưới 4,5%.
Tại Đồng bằng sông Cửu Long, tình trạng hạn hán kéo dài kết hợp với xâm nhập mặn không chỉ làm biến đổi cấu trúc sinh thái mà còn đe dọa nghiêm trọng đến an ninh lương thực, đặt ra bài toán khó trong việc giữ vững 3,5 triệu ha đất trồng lúa của quốc gia. Hơn thế nữa, đây còn là thách thức sống còn đối với sinh kế của cộng đồng nông nghiệp. Việc ứng phó với suy thoái đất tại đây đang được gắn chặt với mục tiêu phát triển kinh tế địa phương, phấn đấu đến năm 2050, thu nhập bình quân của người dân tại các vùng bị ảnh hưởng bởi sa mạc hóa không được thấp hơn 50% mức thu nhập bình quân đầu người của cả nước.
Nguồn: Chủ động ứng phó xâm nhập mặn ở ĐBSCL và hạn hán, cháy rừng ở khu vực Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ
Chuyển giao tri thức: Góp phần nâng cao năng lực thích ứng cho địa phương
Để ứng phó với các rủi ro khí hậu, giải pháp không chỉ nằm ở công nghệ mà còn ở việc nâng cao năng lực quản lý cho cộng đồng. Phát huy thế mạnh nghiên cứu ứng dụng, UEH đang từng bước đưa các kiến thức quản trị bền vững tiếp cận khu vực chịu ảnh hưởng.
Thông qua Phân hiệu Vĩnh Long và Viện Nghiên cứu Chính sách Nông nghiệp và Sức khỏe (HAPRI), nhà trường đã triển khai các chương trình chia sẻ kiến thức và tập huấn miễn phí cho nông dân cùng các hợp tác xã địa phương. Nội dung tiếp cận tập trung vào phương pháp canh tác và quản lý đất nông nghiệp bền vững. Những hoạt động này hỗ trợ cộng đồng trang bị thêm kỹ năng duy trì chất lượng đất, tối ưu hóa nguồn nước và từng bước chuyển đổi mô hình kinh tế để thích ứng với điều kiện môi trường đang thay đổi.
Nâng cao nhận thức bảo vệ tài nguyên nước từ cộng đồng sinh viên
Đồng hành cùng các chiến lược tiếp cận cộng đồng, nỗ lực bảo vệ môi trường trên cạn (SDG 15) và quản trị nguồn nước (SDG 6) cũng được cụ thể hóa bằng các dự án nội bộ từ chính người học. Sinh viên UEH đang thể hiện trách nhiệm xã hội thông qua các chiến dịch truyền thông giáo dục thiết thực:
- Dự án “Save Water, Save Future” (Đội Công tác xã hội): Tập trung phân tích tầm quan trọng của nguồn nước sạch và định hướng thói quen tiêu dùng có trách nhiệm trong cộng đồng sinh viên;
- Chương trình “The Blue’s Call” (Nhóm Hỗ Trợ Sinh Viên SSG): Khuyến khích và lan tỏa các giải pháp thực hành tiết kiệm tài nguyên nước trong sinh hoạt hàng ngày;
- Chiến dịch “Giữ nguồn nước, gieo nguồn sống” (Khoa Luật phối hợp cùng Ký túc xá 43-45 Nguyễn Chí Thanh): Thúc đẩy các nguyên tắc tiết kiệm nước trực tiếp tại không gian lưu trú, gắn liền với nội quy sinh hoạt của người học.
Bảo vệ sự sống sinh thái và an ninh nguồn nước không đòi hỏi những nguồn lực quá xa vời, mà bắt nguồn từ sự thay đổi trong thói quen sinh hoạt mỗi ngày. Việc tuân thủ khóa chặt vòi nước khi không sử dụng, chủ động thông báo khi phát hiện sự cố rò rỉ, hay sử dụng nước một cách định lượng chính là những hành động thực tế đóng góp vào sự phát triển bền vững của cộng đồng.
#DesertificationAndDroughtDay #SaveWaterSaveFuture #TheBluesCall #UEHGreenCampus #SDG6 #SDG15
Tin, ảnh: Dự án UEH Green Campus
