[Research Contribution] Tác động của phát triển tài chính, tài chính xanh và đầu tư trực tiếp nước ngoài lên lượng khí thải CO2 tại các quốc gia đang phát triển

Từ khóa: Phát triển tài chính; Tài chính xanh; Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI); Khí thải CO2; Quốc gia đang phát triển; Phát triển bền vững; Năng lượng tái tạo.

Tăng trưởng kinh tế, thu hút vốn FDI và bảo vệ môi trường: Liệu có thể vẹn cả ba đường? Nhằm giải mã bài toán khó này tại các quốc gia đang phát triển, nhóm sinh viên UEH đã thực hiện nghiên cứu "Tác động của phát triển tài chính, tài chính xanh và đầu tư trực tiếp nước ngoài lên lượng khí thải CO2 tại các quốc gia đang phát triển". Phân tích dữ liệu từ 47 quốc gia trong giai đoạn 2005 - 2019, nghiên cứu đã phác họa rõ nét cách dòng vốn tài chính đang gây áp lực lên môi trường, đồng thời chỉ ra "lối thoát" mang tên tài chính xanh.

Đầu tiên, phát triển tài chính có thể thúc đẩy tăng trưởng, nhưng cũng kéo theo áp lực môi trường. Phát triển tài chính có tác động làm gia tăng lượng khí thải CO2 tại các quốc gia đang phát triển. Khi hệ thống tài chính mở rộng, việc tiếp cận vốn vay trở nên dễ dàng hơn, doanh nghiệp có thêm nguồn lực để mở rộng sản xuất còn người dân cũng gia tăng tiêu dùng các sản phẩm sử dụng nhiều năng lượng như ô tô, điều hòa hay thiết bị điện tử. Điều này khiến nhu cầu năng lượng tăng lên đáng kể và kéo theo lượng phát thải CO2 ngày càng lớn hơn.

Tiếp đó, tài chính xanh không chỉ là xu hướng, mà có thể tạo ra tác động thật sự đến môi trường. Trái ngược với phát triển tài chính truyền thống, nghiên cứu cho thấy tài chính xanh có tác động giúp giảm lượng khí thải CO2. Những khoản đầu tư vào năng lượng tái tạo, công nghệ sạch hay các dự án thân thiện với môi trường được xem là yếu tố giúp các quốc gia hạn chế phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và giảm áp lực phát thải trong dài hạn. Theo nhóm tác giả, đây cũng là lý do tài chính xanh ngày càng được xem như một công cụ quan trọng trong chiến lược phát triển bền vững của nhiều quốc gia.

Ngoài ra, FDI có thể mang theo tăng trưởng kinh tế, nhưng cũng có nguy cơ “xuất khẩu ô nhiễm”. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) có tác động làm gia tăng lượng khí thải CO2 tại các quốc gia đang phát triển. Một phần nguyên nhân đến từ việc nhiều doanh nghiệp nước ngoài có xu hướng dịch chuyển các hoạt động sản xuất gây ô nhiễm sang những quốc gia có tiêu chuẩn môi trường chưa quá nghiêm ngặt. Điều này khiến các quốc gia đang phát triển vừa hưởng lợi từ tăng trưởng kinh tế và việc làm, vừa phải đối mặt với áp lực môi trường ngày càng lớn hơn.

Cuối cùng, không phải mọi nguồn vốn đều tạo ra tác động giống nhau. Một điểm đáng chú ý của nghiên cứu là cùng là dòng vốn tài chính, nhưng tác động đến môi trường lại hoàn toàn khác nhau tùy vào cách nguồn vốn đó được sử dụng. Nếu dòng vốn được đổ vào các ngành sản xuất tiêu tốn năng lượng hoặc hoạt động gây ô nhiễm, lượng phát thải CO2 sẽ tiếp tục gia tăng. Ngược lại, khi dòng vốn được định hướng vào năng lượng tái tạo, công nghệ xanh và các dự án bền vững, hệ thống tài chính lại có thể trở thành công cụ hỗ trợ cải thiện môi trường thay vì làm môi trường xấu đi.

Thông qua đó, nhóm tác giả cho rằng các quốc gia đang phát triển cần chú trọng nhiều hơn đến chất lượng của dòng vốn thay vì chỉ tập trung vào tốc độ tăng trưởng kinh tế. Việc mở rộng thị trường tài chính hay thu hút đầu tư nước ngoài có thể mang lại nhiều lợi ích cho nền kinh tế, nhưng nếu thiếu định hướng bền vững, những nguồn vốn này cũng có thể làm gia tăng áp lực môi trường và lượng phát thải CO2.

Nghiên cứu cũng nhấn mạnh vai trò của tài chính xanh trong quá trình chuyển đổi sang mô hình phát triển bền vững. Các công cụ như trái phiếu xanh, đầu tư vào năng lượng tái tạo hay hỗ trợ tài chính cho các dự án công nghệ sạch được xem là giải pháp giúp các quốc gia vừa duy trì tăng trưởng kinh tế, vừa hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường.

Không chỉ vậy, nhóm tác giả cho rằng các quốc gia đang phát triển cần xây dựng những quy định môi trường chặt chẽ hơn đối với doanh nghiệp FDI, tránh việc trở thành “điểm đến ô nhiễm” của các hoạt động sản xuất phát thải cao. Thay vì thu hút đầu tư bằng mọi giá, việc ưu tiên các dự án sử dụng công nghệ sạch và phát triển bền vững có thể sẽ là hướng đi quan trọng trong dài hạn.

Bài nghiên cứu đã gián tiếp đóng góp cho SDG 8,9,13. Xem toàn bộ bài nghiên cứu “Tác động của phát triển tài chính, tài chính xanh và đầu tư trực tiếp nước ngoài lên lượng khí thải CO2 tại các quốc gia đang phát triển” TẠI ĐÂY

Tác giả: Hoàng Tiến Đạt - Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh.

Đây là bài viết nằm trong chuỗi bài Cộng đồng nghiên cứu xanh với thông điệp "Research Contribution for UEH Living Lab Green Campus", UEH trân trọng kính mời cộng đồng cùng đón xem bản tin Cộng đồng nghiên cứu xanh tiếp theo.

Thông tin thêm:

SDG 8 – Việc làm bền vững và Tăng trưởng kinh tế tập trung vào việc xây dựng nền kinh tế tăng trưởng bao trùm, tạo ra việc làm chất lượng, công bằng và bền vững cho tất cả mọi người. Đây không chỉ là việc thúc đẩy GDP, mà còn là cải thiện điều kiện lao động, mở rộng cơ hội cho thanh niên và phụ nữ, khuyến khích đổi mới sáng tạo và phát triển doanh nghiệp gắn liền với trách nhiệm xã hội.

SDG 9 – Công nghiệp, Đổi mới và Hạ tầng hướng đến việc xây dựng cơ sở hạ tầng kiên cố, thúc đẩy công nghiệp hóa bền vững và khuyến khích đổi mới sáng tạo. Mục tiêu này không chỉ liên quan đến phát triển công nghệ và sản xuất, mà còn bao gồm việc thu hẹp khoảng cách tiếp cận hạ tầng giữa các khu vực, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, cũng như ứng dụng công nghệ để nâng cao năng lực cạnh tranh toàn cầu.

SDG 13 – Ứng phó với biến đổi khí hậu kêu gọi hành động khẩn cấp để chống lại biến đổi khí hậu và những tác động tiêu cực của nó, thông qua việc giảm phát thải khí nhà kính, nâng cao khả năng thích ứng và tăng cường nhận thức cộng đồng. Mục tiêu này không chỉ bao gồm các chính sách cấp quốc gia mà còn đòi hỏi sự thay đổi từ hành vi cá nhân và cộng đồng trong đời sống hàng ngày, đặc biệt là ở những lĩnh vực có liên quan trực tiếp đến phát sinh và xử lý chất thải.

Tin, ảnh: Dự án UEH Green Campus, Đoàn Thanh niên - Hội sinh viên UEH, Ban Truyền thông và Phát triển đối tác UEH

Giọng đọc: Thanh Kiều