[Research Contribution] Đa dạng giới trong hội đồng quản trị và hiệu quả hoạt động ESG: Khi tiếng nói của phụ nữ tạo ra khác biệt

Từ khóa: Đa dạng giới trong hội đồng quản trị; ESG; Phát triển bền vững; Phụ nữ trong lãnh đạo; Critical Mass Theory; Quản trị doanh nghiệp; Bình đẳng giới.

Trong bối cảnh hoạt động môi trường, xã hội, quản trị (ESG) ngày càng trở thành thước đo quan trọng đối với sự phát triển bền vững của doanh nghiệp, câu chuyện về sự hiện diện của phụ nữ trong hội đồng quản trị cũng nhận được nhiều sự quan tâm hơn bao giờ hết. Không chỉ dừng lại ở vấn đề bình đẳng giới, nhiều nghiên cứu cho rằng phụ nữ trong ban lãnh đạo có thể mang đến những góc nhìn khác biệt trong quản trị, đặc biệt liên quan đến các vấn đề môi trường, xã hội và trách nhiệm với các bên liên quan. 

Thông qua lăng kính của nhóm sinh viên Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH) với nghiên cứu “Đa dạng giới trong hội đồng quản trị và hiệu quả hoạt động ESG: Khi tiếng nói của phụ nữ tạo ra khác biệt”, đã khiến chúng ta nhận thức được rằng đa dạng giới tính trong hội đồng quản trị chẳng những tác động mạnh mẽ đến hiệu quả hoạt động ESG của các doanh nghiệp phi tài chính tại châu Á, mà còn kiểm chứng được liệu số lượng nữ thành viên trong hội đồng quản trị có tạo ra khác biệt đáng kể đối với ESG hay không.

Theo MSCI ESG Research (2022), các doanh nghiệp có tỷ lệ nữ giới trong hội đồng quản trị cao hơn thường đạt điểm ESG tốt hơn ở cả ba khía cạnh: môi trường, xã hội và quản trị doanh nghiệp. Đặc biệt, nhóm doanh nghiệp có từ 30% nữ thành viên trở lên trong hội đồng quản trị đạt mức điểm nổi bật hơn đáng kể so với nhóm không có hoặc có rất ít nữ giới tham gia quản trị. Điều này cho thấy sự hiện diện của phụ nữ trong ban lãnh đạo có thể không chỉ mang ý nghĩa đại diện, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến định hướng phát triển bền vững và cách doanh nghiệp xử lý các vấn đề ESG trong thực tế.

Vậy điều gì khiến sự hiện diện của phụ nữ trong hội đồng quản trị có thể tạo ra khác biệt đối với ESG của doanh nghiệp?

Thứ nhất, không chỉ là “đa dạng giới”, mà còn là sự thay đổi trong cách doanh nghiệp ra quyết định. Các doanh nghiệp có nhiều nữ thành viên trong hội đồng quản trị thường đạt hiệu quả ESG cao hơn. Theo nhóm tác giả, nữ lãnh đạo có xu hướng quan tâm nhiều hơn đến các vấn đề môi trường, trách nhiệm xã hội và lợi ích dài hạn của doanh nghiệp thay vì chỉ tập trung vào kết quả tài chính ngắn hạn. Chính sự khác biệt trong góc nhìn quản trị này khiến doanh nghiệp chú trọng hơn đến các chiến lược phát triển bền vững và các quyết định liên quan đến ESG.

Thứ hai, tiếng nói của phụ nữ chỉ thật sự có ảnh hưởng khi đạt đến một “khối lượng đủ lớn”. Một trong những phát hiện nổi bật nhất của nghiên cứu là tác động của phụ nữ đến ESG trở nên rõ rệt hơn khi doanh nghiệp có từ ba nữ thành viên trong hội đồng quản trị trở lên. Điều này được giải thích bởi “Critical Mass Theory”, tức là khi số lượng phụ nữ còn quá ít, tiếng nói của họ dễ bị xem như mang tính đại diện hơn là có ảnh hưởng thực sự đến quá trình ra quyết định. Chỉ khi đạt đến một “khối lượng tới hạn”, góc nhìn và quan điểm của nữ lãnh đạo mới bắt đầu tạo ra thay đổi đáng kể trong chiến lược quản trị doanh nghiệp.

Thứ ba, không phải doanh nghiệp nào có nữ lãnh đạo cũng giống nhau. Dù ESG ngày càng được quan tâm, tỷ lệ nữ giới trong hội đồng quản trị tại các doanh nghiệp châu Á vẫn còn tương đối thấp. Dữ liệu nghiên cứu cho thấy phụ nữ chỉ chiếm khoảng hơn 10% thành viên hội đồng quản trị trong mẫu khảo sát. Điều này cho thấy nhiều doanh nghiệp vẫn chưa thật sự tạo ra môi trường quản trị cân bằng về giới ở cấp lãnh đạo cao nhất. Đồng thời, kết quả nghiên cứu cũng gợi mở rằng việc mở rộng cơ hội tham gia quản trị cho phụ nữ có thể không chỉ mang ý nghĩa bình đẳng giới, mà còn góp phần nâng cao chất lượng quản trị và hiệu quả ESG trong dài hạn.

Mô hình nghiên cứu

Doanh nghiệp bền vững cần nhiều hơn một “ghế đại diện” cho phụ nữ

Từ nghiên cứu này, nhóm tác giả cho rằng các doanh nghiệp không nên xem đa dạng giới trong hội đồng quản trị chỉ là mục tiêu mang tính hình thức hay để đáp ứng các tiêu chuẩn ESG. Thay vào đó, việc gia tăng sự tham gia thực chất của phụ nữ trong ban lãnh đạo có thể giúp doanh nghiệp cải thiện chất lượng quản trị và nâng cao hiệu quả ESG trong dài hạn.

Nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng để tiếng nói của phụ nữ tạo ra ảnh hưởng rõ rệt trong quá trình ra quyết định, doanh nghiệp cần xây dựng một môi trường quản trị đủ cởi mở và cân bằng, thay vì chỉ có một hoặc hai nữ thành viên mang tính đại diện. Kết quả về “Critical Mass Theory” cho thấy khi có từ ba nữ thành viên trở lên trong hội đồng quản trị, tác động tích cực đến ESG trở nên mạnh hơn đáng kể.

Ngoài ra, nhóm tác giả cho rằng việc thúc đẩy bình đẳng giới trong quản trị doanh nghiệp tại châu Á vẫn còn nhiều thách thức do khác biệt về văn hóa, định kiến xã hội và cơ hội tiếp cận vị trí lãnh đạo của phụ nữ. Vì vậy, cần có sự phối hợp từ doanh nghiệp, nhà hoạch định chính sách và xã hội để tạo điều kiện cho phụ nữ tham gia nhiều hơn vào các vị trí quản trị cấp cao, từ đó hướng đến một mô hình phát triển bền vững và cân bằng hơn trong dài hạn.

Bài nghiên cứu đã gián tiếp đóng góp cho SDG 5,8,16. Xem toàn bộ bài nghiên cứu “Đa dạng giới trong hội đồng quản trị và hiệu quả hoạt động ESG: Khi tiếng nói của phụ nữ tạo ra khác biệt” TẠI ĐÂY

Nhóm tác giả: Nguyễn Trần Ngọc Minh, Mai Anh Thư, Lê Đức Phát - Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh.

Đây là bài viết nằm trong chuỗi bài Cộng đồng nghiên cứu xanh với thông điệp "Research Contribution for UEH Living Lab Green Campus", UEH trân trọng kính mời cộng đồng cùng đón xem bản tin Cộng đồng nghiên cứu xanh tiếp theo.

Thông tin thêm:

SDG 5 – Bình đẳng giới đặt trọng tâm vào việc xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử, bạo lực và bất công đối với phụ nữ và trẻ em gái, đồng thời thúc đẩy cơ hội công bằng trong học tập, việc làm và lãnh đạo. Bình đẳng giới không chỉ mang lại quyền lợi cho phụ nữ, mà còn là nền tảng để xây dựng xã hội công bằng, phát triển kinh tế và củng cố sự gắn kết cộng đồng.

SDG 8 – Việc làm bền vững và Tăng trưởng kinh tế tập trung vào việc xây dựng nền kinh tế tăng trưởng bao trùm, tạo ra việc làm chất lượng, công bằng và bền vững cho tất cả mọi người. Đây không chỉ là việc thúc đẩy GDP, mà còn là cải thiện điều kiện lao động, mở rộng cơ hội cho thanh niên và phụ nữ, khuyến khích đổi mới sáng tạo và phát triển doanh nghiệp gắn liền với trách nhiệm xã hội.

SDG 16 – Hòa bình, công lý và thể chế vững mạnh tập trung vào việc xây dựng xã hội hòa bình, giảm bạo lực và xung đột, đồng thời bảo đảm mọi người đều được tiếp cận công lý công bằng. Bên cạnh đó, mục tiêu này còn thúc đẩy các thể chế minh bạch, có trách nhiệm và hiệu quả, tạo niềm tin cho người dân, qua đó góp phần củng cố nền tảng phát triển bền vững.

Tin, ảnh: Dự án UEH Green Campus, Đoàn Thanh niên - Hội sinh viên UEH, Ban Truyền thông và Phát triển đối tác UEH

Giọng đọc: Thanh Kiều