[Research Contribution] Khi trí tuệ nhân tạo đồng hành cùng chuỗi cung ứng xanh: Mở lối cho tiêu dùng bền vững của người trẻ tại Thành phố Hồ Chí Minh

Từ khóa: trí tuệ nhân tạo, quản trị chuỗi cung ứng xanh, phát triển bền vững, hình ảnh thương hiệu xanh, kiến thức môi trường, sản phẩm xanh

Trong những năm gần đây, “xanh” không còn chỉ là một khẩu hiệu truyền thông, mà đang dần trở thành tiêu chí quan trọng trong cách doanh nghiệp sản xuất, vận hành và tiếp cận người tiêu dùng. Song song với đó, trí tuệ nhân tạo (AI) cũng âm thầm len lỏi vào mọi ngóc ngách của đời sống kinh tế, từ dự báo nhu cầu, tối ưu vận chuyển cho đến quản lý dữ liệu phức tạp. Khi hai xu hướng này gặp nhau, một câu hỏi lớn được đặt ra: liệu công nghệ có thể thực sự góp phần thúc đẩy tiêu dùng xanh, hay tất cả chỉ dừng lại ở hình ảnh và lời hứa? Từ bối cảnh đó, nhóm sinh viên Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH) đã thực hiện nghiên cứu nhằm khám phá cách AI tham gia vào chuỗi cung ứng xanh và ảnh hưởng đến quyết định mua sắm xanh của giới trẻ tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Trong hành trình hướng đến tiêu dùng bền vững, người trẻ ngày càng đứng trước nhiều lựa chọn tưởng như rất giống nhau: sản phẩm nào cũng “xanh”, thương hiệu nào cũng nói về trách nhiệm môi trường. Nhưng điều gì thật sự khiến họ tin tưởng và sẵn sàng lựa chọn? Liệu đó là công nghệ phía sau chuỗi cung ứng, cách doanh nghiệp vận hành và minh bạch thông tin, hay chính cảm nhận và hiểu biết của người tiêu dùng? Khi trí tuệ nhân tạo bắt đầu tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng xanh, những yếu tố này càng trở nên phức tạp và đáng được nhìn lại một cách nghiêm túc, đặc biệt với nhóm người trẻ tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Khi công nghệ bước vào hậu trường xanh: Những yếu tố đang định hình quyết định mua sắm của người trẻ

*AI giúp chuỗi cung ứng minh bạch và “dễ tin” hơn

Phần lớn người trẻ không nhìn thấy AI, cũng không nhất thiết phải hiểu nó hoạt động ra sao. Nhưng điều họ cảm nhận được là sự rõ ràng. Một sản phẩm có thông tin minh bạch hơn, nguồn gốc rõ ràng hơn, và ít “mập mờ” hơn khiến người mua cảm thấy yên tâm. AI, trong trường hợp này, không xuất hiện để khoe công nghệ, mà để giúp doanh nghiệp làm việc gọn gàng hơn, kiểm soát tốt hơn những gì đang diễn ra phía sau. Và chính sự gọn gàng đó lại tạo ra cảm giác tin cậy nơi người tiêu dùng trẻ.

*Chuỗi cung ứng xanh tạo nền cho niềm tin thương hiệu

Người trẻ ngày nay không chỉ hỏi “sản phẩm này có xanh không?”, mà còn hỏi “nó được làm ra như thế nào?”. Một thương hiệu nói về môi trường sẽ khó thuyết phục nếu phía sau vẫn là cách sản xuất thiếu bền vững. Ngược lại, khi doanh nghiệp thật sự đầu tư vào chuỗi cung ứng xanh, từ khâu đầu vào đến lúc sản phẩm đến tay người dùng, niềm tin được hình thành một cách tự nhiên. Không cần nói quá nhiều, chính cách làm sẽ trả lời cho người tiêu dùng.

*Hình ảnh thương hiệu xanh chạm đến cảm xúc người tiêu dùng trẻ

Có những quyết định mua hàng không đến từ tính toán, mà đến từ cảm giác. Cảm giác mình đang chọn đúng, đang ủng hộ một thương hiệu có trách nhiệm, đang làm điều gì đó tích cực cho môi trường. Với người trẻ, hình ảnh xanh của thương hiệu mang lại nhiều hơn một giá trị sử dụng. Nó mang lại cảm giác đồng hành, cảm giác thuộc về một lựa chọn có ý nghĩa, và đôi khi chỉ cần vậy là đủ để họ nghiêng về phía sản phẩm đó.

*Quan tâm môi trường và hiểu biết cá nhân dẫn dắt lựa chọn mua sắm

Không phải ai cũng bắt đầu hành trình tiêu dùng xanh từ cùng một điểm. Có người rất quan tâm đến môi trường, có người chỉ mới để ý gần đây, và cũng có người còn khá mơ hồ. Nhưng khi mức độ hiểu biết tăng lên, cách nhìn về sản phẩm cũng thay đổi. Người trẻ hiểu rõ hơn về môi trường thường dễ nhận ra giá trị dài hạn của sản phẩm xanh, và từ đó cởi mở hơn với những lựa chọn thân thiện với môi trường trong đời sống hằng ngày.

*Giá trị và lợi ích sản phẩm vẫn là yếu tố quyết định cuối cùng

Dù câu chuyện có truyền cảm hứng đến đâu, người trẻ vẫn rất thực tế. Một sản phẩm xanh không thể chỉ dừng lại ở thông điệp đẹp, mà còn cần sử dụng tốt, giá cả hợp lý và phù hợp với nhu cầu. Tiêu dùng xanh, vì thế, không phải là sự hy sinh, mà là sự cân bằng. Khi một sản phẩm vừa mang giá trị bền vững, vừa đáp ứng được đời sống thường ngày, quyết định mua sắm sẽ đến một cách tự nhiên hơn.

Khi tiêu dùng xanh không chỉ dừng ở ý định: Điều gì giúp người trẻ thật sự hành động?

Trước hết, doanh nghiệp đóng vai trò then chốt trong việc thu hẹp khoảng cách giữa ý định và hành động tiêu dùng xanh. Khi chuỗi cung ứng được vận hành minh bạch, ứng dụng công nghệ một cách nhất quán và tránh “xanh hóa” hình ảnh một cách hình thức, người trẻ sẽ dễ hình thành niềm tin và sẵn sàng lựa chọn sản phẩm. Tiêu dùng xanh chỉ trở nên thuyết phục khi người mua cảm nhận được rằng những cam kết môi trường là thật và có thể kiểm chứng.

Bên cạnh đó, việc nuôi dưỡng nhận thức và hiểu biết về môi trường giúp người trẻ tự tin hơn với quyết định mua sắm của mình. Khi họ hiểu rõ giá trị của sản phẩm xanh và tác động tích cực mà lựa chọn tiêu dùng mang lại, hành động mua sắm sẽ không còn mang tính cảm tính hay chạy theo xu hướng. Truyền thông, giáo dục và các hoạt động lan tỏa lối sống bền vững vì vậy giữ vai trò quan trọng trong việc chuyển hóa ý định thành hành vi.

Cuối cùng, để tiêu dùng xanh trở thành thói quen lâu dài, sản phẩm cần đáp ứng tốt các nhu cầu rất thực tế của người trẻ. Chất lượng sử dụng, mức giá hợp lý và sự tiện lợi trong tiếp cận là những yếu tố không thể thiếu. Khi sản phẩm xanh vừa mang ý nghĩa môi trường, vừa phù hợp với đời sống hằng ngày, người tiêu dùng sẽ lựa chọn chúng không phải vì nghĩa vụ, mà vì sự phù hợp.

Bài nghiên cứu đã gián tiếp đóng góp cho SDG 9 – Công nghiệp, Đổi mới và Hạ tầng, SDG 12 – Tiêu dùng và sản xuất có trách nhiệm, SDG 13 – Ứng phó với biến đổi khí hậu. Xem toàn bộ bài nghiên cứu Khi trí tuệ nhân tạo đồng hành cùng chuỗi cung ứng xanh: Mở lối cho tiêu dùng bền vững của người trẻ tại Thành phố Hồ Chí Minh TẠI ĐÂY

Tác giả: Võ Huỳnh Thanh Hằng, Trần Minh Duyên, Nguyễn Hữu Thiện Nhi, Nguyễn Phạm Như Quỳnh, Phạm Phương Quỳnh - Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh. 

Đây là bài viết nằm trong chuỗi bài Cộng đồng nghiên cứu xanh với thông điệp "Research Contribution for UEH Living Lab Green Campus", UEH trân trọng kính mời cộng đồng cùng đón xem bản tin Cộng đồng nghiên cứu xanh tiếp theo.

Thông tin thêm:

SDG 9 – Công nghiệp, Đổi mới và Hạ tầng hướng đến việc xây dựng cơ sở hạ tầng kiên cố, thúc đẩy công nghiệp hóa bền vững và khuyến khích đổi mới sáng tạo. Mục tiêu này không chỉ liên quan đến phát triển công nghệ và sản xuất, mà còn bao gồm việc thu hẹp khoảng cách tiếp cận hạ tầng giữa các khu vực, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, cũng như ứng dụng công nghệ để nâng cao năng lực cạnh tranh toàn cầu.

SDG 12 – Tiêu dùng và sản xuất có trách nhiệm tập trung vào việc bảo đảm các mô hình sản xuất và tiêu dùng bền vững, từ đó giảm áp lực lên tài nguyên thiên nhiên, giảm thiểu chất thải và ô nhiễm môi trường. Mục tiêu này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản lý chất thải hiệu quả, sử dụng tài nguyên một cách tối ưu, và thúc đẩy sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng của cá nhân và cộng đồng, đặc biệt là thông qua giáo dục và nhận thức.

SDG 13 – Ứng phó với biến đổi khí hậu kêu gọi hành động khẩn cấp để chống lại biến đổi khí hậu và những tác động tiêu cực của nó, thông qua việc giảm phát thải khí nhà kính, nâng cao khả năng thích ứng và tăng cường nhận thức cộng đồng. Mục tiêu này không chỉ bao gồm các chính sách cấp quốc gia mà còn đòi hỏi sự thay đổi từ hành vi cá nhân và cộng đồng trong đời sống hàng ngày, đặc biệt là ở những lĩnh vực có liên quan trực tiếp đến phát sinh và xử lý chất thải.

Tin, ảnh: Dự án UEH Green Campus, Đoàn Thanh niên - Hội sinh viên UEH, Ban Truyền thông và Phát triển đối tác UEH

Giọng đọc: Thanh Kiều