[Research Contribution] Công nghệ liệu có thể thúc đẩy tăng trưởng xanh? Tác động của ICT đến khí thải, năng lượng tái tạo và tăng trưởng kinh tế

Từ khóa: Bao bì thân thiện môi trường; Ý định mua; Gen Z; Theory of Planned Behavior; Giá trị vị tha; Giá trị vị kỷ; Nhận thức môi trường; Quan tâm sức khỏe; Chuẩn mực xã hội; Kiểm soát hành vi cảm nhận.

Chúng ta thường nghĩ rằng công nghệ là động lực giúp nền kinh tế phát triển nhanh hơn. Nhưng nếu phát triển càng nhanh lại đi kèm với ô nhiễm và cạn kiệt tài nguyên, thì liệu đó có thực sự là tăng trưởng? Trong bối cảnh các quốc gia vừa chạy đua công nghệ, vừa đối mặt với áp lực môi trường ngày càng lớn, một câu hỏi bắt đầu xuất hiện: liệu công nghệ có thể vừa thúc đẩy tăng trưởng, vừa giúp nền kinh tế trở nên bền vững hơn?

Bài nghiên cứu “Công nghệ liệu có thể thúc đẩy tăng trưởng xanh? Tác động của ICT đến khí thải, năng lượng tái tạo và tăng trưởng kinh tế” của nhóm sinh viên Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH) đã khám phá ra rằng: Vai trò của công nghệ không chỉ quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế, mà còn định hình một mô hình phát triển “xanh” thông qua việc tác động đến khí thải CO2 và năng lượng tái tạo.

Vậy ICT (Information and Communications Technology) thực chất là gì?

Trong nghiên cứu này, ICT được hiểu là tập hợp các công nghệ giúp tạo ra, lưu trữ và truyền tải thông tin, từ Internet, điện thoại di động đến các hệ thống viễn thông. Cụ thể hơn, mức độ phát triển ICT được đo lường thông qua các yếu tố như tỷ lệ người dùng Internet, thuê bao di động, băng thông rộng và điện thoại cố định. Những chỉ số này không chỉ phản ánh mức độ “số hóa” của một quốc gia, mà còn cho thấy khả năng ứng dụng công nghệ vào nền kinh tế và đời sống.

*Công nghệ có thực sự giúp nền kinh tế phát triển tốt hơn không?

Câu trả lời là có, nhưng không theo cách trực tiếp như nhiều người nghĩ. Nghiên cứu cho thấy công nghệ không tự tạo ra tăng trưởng, mà tác động thông qua một yếu tố trung gian là môi trường. Khi ICT phát triển, nó giúp giảm lượng khí thải CO2 và thúc đẩy việc sử dụng năng lượng tái tạo. Và chính hai yếu tố này mới là thứ làm cho tăng trưởng kinh tế trở nên mạnh hơn và bền vững hơn. Nói đơn giản, công nghệ chỉ thực sự “có giá trị” khi nó giúp nền kinh tế phát triển theo hướng ít gây hại hơn cho môi trường.

*Công nghệ đã thay đổi môi trường như thế nào?

Thay vì chỉ làm mọi thứ nhanh hơn, ICT đang làm cho hệ thống vận hành hiệu quả hơn. Khi công nghệ được áp dụng rộng rãi, doanh nghiệp có thể tối ưu sản xuất, giảm lãng phí năng lượng, hạn chế di chuyển không cần thiết và hỗ trợ phát triển các giải pháp năng lượng sạch. Kết quả là lượng khí thải giảm xuống, trong khi năng lượng tái tạo được sử dụng nhiều hơn. Điều này cho thấy công nghệ không chỉ là động lực tăng trưởng, mà còn là một phần của giải pháp cho bài toán môi trường.

*Nhưng liệu quốc gia nào có công nghệ cũng đạt được kết quả giống nhau?

Không hẳn. Nghiên cứu chỉ ra rằng hiệu quả của ICT phụ thuộc rất nhiều vào nền tảng kinh tế của từng quốc gia. Những nước có hệ thống tài chính phát triển hoặc thu hút nhiều vốn đầu tư nước ngoài thường tận dụng công nghệ tốt hơn, từ đó tạo ra tác động rõ rệt hơn đến môi trường. Trong khi đó, ở những quốc gia có điều kiện hạn chế hơn, công nghệ có thể chưa phát huy hết tiềm năng. Điều này cho thấy ICT không phải là “giải pháp tự động”, mà cần đi cùng với một hệ sinh thái hỗ trợ đủ mạnh để tạo ra thay đổi thực sự.

Mô hình nghiên cứu

Công nghệ xanh không tự xảy ra, nó cần được định hướng

Nghiên cứu cho thấy ICT có thể trở thành động lực cho tăng trưởng bền vững, nhưng điều đó không diễn ra một cách tự nhiên. Công nghệ chỉ thực sự tạo ra giá trị khi nó được đặt trong một hệ sinh thái phù hợp, nơi mà hạ tầng tài chính đủ mạnh, dòng vốn được phân bổ hiệu quả và các chính sách phát triển luôn gắn với mục tiêu môi trường. Khi đó, ICT không chỉ giúp nền kinh tế phát triển nhanh hơn, mà còn giúp giảm khí thải và thúc đẩy sử dụng năng lượng tái tạo, từ đó làm cho tăng trưởng trở nên bền vững hơn. Ngược lại, nếu chỉ tập trung vào công nghệ mà bỏ qua yếu tố môi trường và nền tảng kinh tế, những lợi ích này sẽ khó được phát huy trọn vẹn. Điều này cũng cho thấy, phát triển công nghệ không phải là đích đến, mà là cách chúng ta lựa chọn sử dụng công nghệ mới là yếu tố quyết định hướng đi của nền kinh tế trong tương lai.

Bài nghiên cứu đã gián tiếp đóng góp cho SDG 7, 9 ,13. Xem toàn bộ bài nghiên cứu “Công nghệ liệu có thể thúc đẩy tăng trưởng xanh? Tác động của ICT đến khí thải, năng lượng tái tạo và tăng trưởng kinh tế” TẠI ĐÂY

Nhóm tác giả: Nguyễn Đình Song Khang, Nguyễn Ngọc Minh Ánh, Hồ Lê Thanh Thảo, Thái Trần Thanh Thảo, Nguyễn Vũ Anh Thư - Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh.

Đây là bài viết nằm trong chuỗi bài Cộng đồng nghiên cứu xanh với thông điệp "Research Contribution for UEH Living Lab Green Campus", UEH trân trọng kính mời cộng đồng cùng đón xem bản tin Cộng đồng nghiên cứu xanh tiếp theo.

Thông tin thêm:

SDG 7 – Năng lượng sạch và bền vững nhấn mạnh việc bảo đảm mọi người đều có thể tiếp cận nguồn năng lượng đáng tin cậy, hiện đại, với chi phí hợp lý và thân thiện với môi trường. Không chỉ dừng lại ở việc mở rộng hệ thống điện, mục tiêu này còn thúc đẩy sử dụng năng lượng tái tạo, nâng cao hiệu quả năng lượng và giảm thiểu tác động tiêu cực của việc khai thác năng lượng truyền thống lên môi trường.

SDG 9 – Công nghiệp, Đổi mới và Hạ tầng hướng đến việc xây dựng cơ sở hạ tầng kiên cố, thúc đẩy công nghiệp hóa bền vững và khuyến khích đổi mới sáng tạo. Mục tiêu này không chỉ liên quan đến phát triển công nghệ và sản xuất, mà còn bao gồm việc thu hẹp khoảng cách tiếp cận hạ tầng giữa các khu vực, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, cũng như ứng dụng công nghệ để nâng cao năng lực cạnh tranh toàn cầu.

SDG 13 – Ứng phó với biến đổi khí hậu kêu gọi hành động khẩn cấp để chống lại biến đổi khí hậu và những tác động tiêu cực của nó, thông qua việc giảm phát thải khí nhà kính, nâng cao khả năng thích ứng và tăng cường nhận thức cộng đồng. Mục tiêu này không chỉ bao gồm các chính sách cấp quốc gia mà còn đòi hỏi sự thay đổi từ hành vi cá nhân và cộng đồng trong đời sống hàng ngày, đặc biệt là ở những lĩnh vực có liên quan trực tiếp đến phát sinh và xử lý chất thải.

Tin, ảnh: Dự án UEH Green Campus, Đoàn Thanh niên - Hội sinh viên UEH, Ban Truyền thông và Phát triển đối tác UEH

Giọng đọc: Thanh Kiều